In het Seine-Scheldeproject wil het luik Rivierherstel Leie watergebonden, terrestrische natuur realiseren langs de Leieboorden. Vanuit de rol als intendant in dit project treedt de gouverneur in contact met heel wat belanghebbenden in het gebied.
Gouverneurs Oost- en West-Vlaanderen intendant voor Rivierherstel Leie
Om de effectieve realisatie van de vooropgestelde watergebonden terrestrische natuur in kader van Rivierherstel Leie te bespoedigen besliste de Vlaamse Regering op 24 september 2021 onder andere de bevoegde ministers te gelasten een intendant aan te stellen met het oog op het bereiken van draagvlak in de regio. De gouverneurs van Oost- en West-Vlaanderen startten hun mandaat als intendant op 1 december 2021 en de opdracht werd, gezien de geboekte resultaten op terrein, op 13 januari 2023 met 1 jaar verlengd. Begin 2024 bezorgden de intendanten hun eindrapport aan de bevoegde ministers. Om verder te werken aan het draagvlak in de regio en de effectieve realisatie van de watergebonden terrestrische natuur te continueren, werden de intendanten opnieuw aangesteld op 14 juli 2025 tot het einde van de uitvoering van fase 2 met name tot 31 december 2027.
Tijdens de eerste periode waarin het intendantschap werd opgenomen, werd ingezet op het bereiken van draagvlak in de regio, het inzetten van het instrument zelfrealisatie, het verwerven van gronden in functie van fase 1 en 2, zonder hierbij de verwerving in overige deelgebieden uit het oog te verliezen. Deze manier van werken werd als succesvol ervaren. De intendanten werden daarom op 14 juli 2025 (opnieuw) aangesteld tot het einde van fase 2, zijnde de realisatie van deze 200 ha tegen 31 december 2027. De intendanten rapporteren tussentijds op 31 december 2026 over de voortgang en maken een eindrapport op het einde van het intendantschap.
De rol van de intendanten omvat de algemene coördinatie van betrokken overheidsinstanties, het waarborgen van de realisatie op het terrein, het opnemen van het stakeholdersmanagement, het opvolgen van en het faciliteren bij knelpunten en het opnemen van de brugfunctie, in het bijzonder in relatie tot de Vlaamse overheid en de eigenaars/gebruikers, het middenveld en de lokale overheden.
Seine-Schelde project
Het geïntegreerde plan Seine-Schelde heeft op de Leieas de doelstelling om de Leie op te waarderen tot een Europese hoofdvaaras en aan te passen voor schepen van klasse Vb. Dat zijn schepen die 190 meter lang en 11,4 meter breed zijn. Deze schepen kunnen tot 4.500 ton en drie lagen containers goederen vervoeren, wat zoveel is als 220 vrachtwagens.
Het plan werd voor het eerst aan de Vlaamse Regering voorgelegd in 2006 en omvat een luik binnenvaart en een luik rivierherstel Leie. Het luik binnenvaart van het geïntegreerde plan Seine-Schelde op de Leie-as is reeds geruime tijd in uitvoering. Dit luik concentreert zich vooral op de transportfunctie van de Leie en de versterking van haar rol in het globale waterwegennetwerk, als verbinding tussen de Vlaamse zeehavens en economische hotspots zoals het kanaal Roeselare-Leie.
Rivierherstel Leie
De concrete invulling van het luik rivierherstel Leie focust op het versterken van de rivierdynamiek, het ecologisch potentieel en de ruimtelijke kwaliteit. Meer bepaald wordt ernaar gestreefd om in de afgesneden meanders de rivierdynamiek opnieuw meer te benaderen door op een gecontroleerde wijze de doorstroming te herstellen, waarbij desgevallend gedempte delen weer worden ontgraven. De ruimtelijke kwaliteit wordt geoptimaliseerd door herstel van het rivierlandschap.
Het onderdeel rivierherstel Leie bevat eveneens de effectieve ontwikkeling van watergebonden, terrestrische natuur, waarin de karakteristieke rivierdynamiek toegelaten en gestimuleerd wordt. Om dit in de regio te realiseren werd ongeveer 500 ha nodig geacht. Een belangrijk deel hiervan lag reeds in groene bestemmingen (gewestplan); bijkomende oppervlakte moest het voorwerp uitmaken van lopende en nieuwe afbakeningsprocessen (gewestelijke rups).
Om die 500ha te realiseren zijn er momenteel 15 deelgebieden afgebakend. Hoewel geen concrete cofinanciering is voorzien voor het element natte natuur van rivierherstel Leie, is de goede vooruitgang van dit onderdeel van groot belang voor het subsidiedossier Seine Schelde 2020: de plan-MER Seine Schelde (goedgekeurd in 2008) vormt namelijk mee de (juridische) basis voor het Europees subsidiedossier waardoor het niet of laattijdig uitvoeren van het luik rivierherstel bijgevolg mogelijks een hypotheek legt op de vereiste conformiteit met de geldende subsidievoorwaarden.
Belangrijk in de beslissing van de Vlaamse Regering van 24 september 2021 was de invoering van de fasering in de tijd.
- In een eerste fase wordt minstens 100 ha gerealiseerd tegen 31 december 2024;
- In een tweede fase wordt bijkomend minstens 200 ha gerealiseerd tegen 31 december 2027;
- Fase 3 omvat de resterende oppervlaktedoelstelling (200 ha) tegen 31 december 2031.
