De opwarming van het klimaat geeft meer weersextremen. We mogen ons verwachten aan langere periodes van droogte en meer intense buien. 2024 was het warmste en natste jaar sinds de start van de metingen in 1833 te Ukkel. De neerslag verliep met een hoger dan gemiddelde intensiteit: er waren 11 dagen met een neerslaghoeveelheid van boven de 20mm/dag gemeten. In de Westhoek, die eind 2023 nog met ongeziene overstromingen kampte, was het in 2024 natter dan normaal, maar werd geen neerslagrecord vastgesteld. Dit komt hoofdzakelijk doordat de maanden oktober, november en december droger waren dan in Ukkel.
West-Vlaanderen is nog meer dan de andere Vlaamse provincies kwetsbaar op vlak van waterbeschikbaarheid. Eén derde van de provincie is poldergebied met een continue dreiging van verzilting. Er is de sterke afhankelijkheid van neerslag en ‘vreemd’ water (water dat provincie binnenstroomt). In tijden van droogte hebben we, zeker in het kleine IJzerbekken, al gemerkt dat de aanvoer dreigt stil te vallen. Als landbouwprovincie is West-Vlaanderen toonaangevend in de agrofoodsector, maar het maakt bedrijven ook steeds afhankelijker van oppervlaktewater. En dan is er nog het Kusttoerisme met serieuze uitdagingen voor de drinkwaterbevoorrading.
Sinds 2017 kampen we in West-Vlaanderen bijna jaarlijks met een langdurige droogteperiode die leidt tot beperkingen in ons watergebruik. De Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) is aangesteld als droogtecoördinator. De beheerstructuur voor het opvolgen van de droogtetoestand bestaat uit:
- De Adviesgroep Droogte. Ze is samengesteld uit experten-waterbeheerders en vertegenwoordigers van de diensten van de gouverneur; De taakstelling richt zich op beeldvorming en het geven van advies. De frequentie van bijeenkomst is afhankelijk van de droogtetoestand: maandelijks in een normale situatie, tweewekelijks wanneer waterbeheerders al bijkomende, preventieve maatregelen nemen en wekelijks wanneer de maatregelen coördinatie vergen met ondersteuning van het Vlaams Reactief Afwegingskader voor prioritair watergebruik tijdens waterschaarste (VRAG).
- De Droogtecommissie. Ze is samengesteld uit de waterbeheerders en alle gouverneurs. De Droogtecommissie coördineert en adviseert besluitvorming op lokaal, provinciaal of Vlaams niveau.
- Het provinciaal droogteoverleg waarborgt maatwerk en vertaalt het advies van de Vlaamse Droogtecommissie in passende besluitvorming op het regionale niveau. De gouverneur zit het droogteoverleg voor. De droogtemaatregelen worden gecommuniceerd via www.west-vlaanderen.be/waterschaarste en op www.vlaanderen.be/droogtemaatregelen.
De gouverneur vormt aldus een belangrijke verbindende factor tussen het provinciale droogteoverleg en het Vlaamse overleg binnen de Droogtecommissie. Sinds 2021 is de gouverneur vanuit het uitvoeringsbesluit bij de wet onbevaarbare waterlopen ook aangeduid als instantie die beperkingen kan opleggen om bij dreigende waterschaarste of problemen met waterkwaliteit een onttrekkingsverbod op te leggen.
Bij elke droogteperiode stelt de gouverneur een evaluatierapport op over de aanpak ervan. Het rapport integreert de bijdrage van de deelnemers aan het provinciaal droogteoverleg en wil de Vlaamse aanpak inspireren. Het rapport wordt bezorgd aan de CIW als droogtecoördinator op Vlaams niveau en telkens gepubliceerd op de website (rapporten).