Eind november 2021 trad de IJzer buiten haar oevers. Een situatie die pas op Kerstmis terug onder controle was. De snelheid en intensiteit waarmee het water het IJzerbekken binnenstroomde waren ongezien, net als de duur (1 maand) van de wateroverlast. In november 2023 kampte de Westhoek opnieuw met wateroverlast, zelfs in die mate dat het provinciale noodplan gedurende twee weken werd afgekondigd. De combinatie van een door hoge grondwaterstanden verzadigde bodem, dood tij, aanhoudende westenwind en zware neerslag stroomopwaarts in Frankrijk, leidden ertoe dat verschillende waterlopen buiten hun oevers traden.
De Vlaamse Regering richtte op 17 november 2023 een Taskforce op met als opdracht om binnen de maand advies uit te brengen om de waterveiligheid van de Westhoek te verbeteren. De Taskforce hield bij het opmaken van een onderbouwd advies rekening met de eigenheid van het gebied en maakte de link naar de beleidskaders Weerbaar Waterlandschap, Blue Deal en Vlaams Klimaatadaptatieplan. De nadruk ligt op een brongerichte aanpak en koppelkansen met droogtebeheer. De betrokken gemeenten, waterbeheerders, departement Omgeving, departement Mobiliteit en Openbare Werken en het departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken zorgden voor input.
De Taskforce is samengesteld uit de waterbeheerders en enkele experten. De gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg is samen met de gouverneur van West-Vlaanderen aangeduid als co-voorzitter. Het adviesrapport is aan de Vlaamse Regering bezorgd op 13 december 2023. Op 22 december 2023 nam de Vlaamse Regering er kennis van.
Op korte termijn worden een 70-tal maatregelen voorgesteld met een budgetvraag van in totaal 80 miljoen euro. Korte termijn verwijst naar een tijdsvenster van 2 jaar (2024-2025) voor uitvoering van de maatregel. Het zijn no-regret maatregelen, die m.a.w. effectief en efficiënt zijn onder elk van de klimaatscenario’s en niet ten nadele van andere cruciale problematieken in de regio. Deze maatregelen kaderen bovendien binnen het principe van meerlaagse waterveiligheid. Ze zetten in op preventie, protectie en paraatheid. Het betreft terreinmaatregelen, maatregelen op vlak van beleid en regelgeving, onderzoek en monitoring en communicatie en sensibilisering.
Voor de aanpak op langere termijn adviseert de Taskforce de opmaak van een geïntegreerd en actiegericht meerjarenprogramma. Dat garandeert dat de Westhoek ook in de toekomst, rekening houdend met de klimaatscenario’s, voldoende weerbaar blijft tegen de toenemende frequentie en intensiteit aan extreme weersomstandigheden. Op die manier kan structureel en geïntegreerd verder worden gewerkt aan waterzekerheid in het IJzerbekken. De grensoverschrijdende samenwerking met Frankrijk moet verdergezet en versterkt worden.
De Taskforce formuleerde ook een advies over de governance of de nood aan een duidelijke structuur om dergelijk geïntegreerd meerjarenprogramma op te volgen. De Taskforce pleit voor een geïntegreerde systeemaanpak en voldoende daadkracht om de maatregelen effectief uit te voeren. Het advies is om zoveel mogelijk gebruik te maken van de reeds bestaande, goed werkende structuren op Vlaams, bekken en gebied niveau.
Voor meer informatie, zie de website: https://www.vlaamsewaterweg.be/nl/waterbeheer/weerbare-westhoek